CUMHURİYET DÖNEMİNDE BULGARİSTAN’DANTÜRKİYE’YE KİTLESEL GÖÇLER
-Cemile TEKİN
-Yılmaz ALTUNSOY
Öz
Bulgaristan’dan Türkiye’ye yönelik göçlerin diğer Balkan Devletlerinden olan göçlere oldukça benzer özellikleri bulunmaktadır. Zira Balkan devletlerinin genel olarak Osmanlı hâkimiyeti altına girmesi, Osmanlı idaresi altında kalması ve Osmanlı’dan ayrılarak müstakil devlet olma aşamaları birbirine benzediği gibi, Yunanistan dışındaki devletlerin bağımsız oldukları dönemlerdeki siyasi hayat serüvenleri de birbirine benzerlik teşkil etmektedir. Bu ülkelerde, I. ve II. Dünya savaşları arasında milliyetçi krallıklar, II. Dünya Savaşı’ndan sonra demokrasiye geçiş arasındaki devrede ise komünist-sosyalist rejimler iş başında olmuşlardır. Krallık rejimlerinin hemen hepsinde ülkelerinde yaşayan Türk ya da Müslüman azınlıklar, yaşadıkları rejimin homojen bir ırk meydana getirme projesine engel teşkil ettikleri için, sosyalist idareler dönemindeki Türk ya da Müslüman azınlıklar ise, bu rejime ayak uyduramadıkları için istenmemişlerdir. Her iki devrede de bu azınlıklar önce asimile edilmeye çalışılmışlar, asimilasyona karşı direnç oluşunca da zorunlu göçe mecbur edilmişlerdir. Yalnız Bulgaristan’ın, diğer Balkan ülkelerinden farklı bir özelliği vardır. O da, Bulgaristan ile Türkiye’nin hem hudut; Bulgaristan’da yaşayan Türk azınlığın, toplam nüfusa göre oranının hatırı sayılır şekilde yüksek olmasıdır.
Giriş
Göç, ferdî olsun kitlesel olsun her zaman zor ve meşakkatli bir toplumsal harekettir. Özellikle siyasi ve sosyal gerekçelerle, savaş gibi hayati durumlarda yapılan kitlesel göçler, tam bir insanlık faciasına dönüşmektedir. Osmanlı Cihan Devleti, üç kıtada yüzlerce yıl varlık göstermesinin ardından, son yüz yıl içerisinde Rumeli topraklarının büyük bir kısmından çekilmek zorunda kalmış; bu durum, kendi öz evlatlarını geride bırakmasına sebep olmuştur. Balkanlar'da, Kafkasya’da, Orta Doğu’da, Kuzey Afrika’da yüzlerce sene içinde, gayrimüslim azınlıklarla birlikte yaşayan Müslüman ahali, kendisini bir anda Türk sancağının kapsayıcı ve koruyucu şemsiyesinin dışında bulmuş; yeni kurulan devletlerde azınlık statüsüne düşmüştür. Ancak özellikle 1800’lü yılların başından bu yana Osmanlı Devleti’ne azınlık hakları dayatması yapan Avrupalı hâkim güçler, azınlık haklarına dair bir kısım tavizler koparmış; Osmanlı’dan ayrılan Balkanlı devletlerde azınlık durumuna düşen Türkleri bu imkânlardan hiçbir zaman faydalandırmamışlardır. Balkanlardan Türkiye’ye göçler, 1878 Berlin Antlaşması'yla başlamış ve 1989 büyük Bulgar göçüne kadar devam etmiştir. Bir asrı geçen bu göç aşaması, göçü hazırlayan sebeplere bağlı olarak kimi zamanciddi sosyal travmalara meydan verecek vahamette cereyan etmiştir.
Alıntı/Kaynak: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1147166
