Tatarlar, esas olarak Rusya'da, aynı zamanda Polonya, Baltık ülkeleri ve diğer birçok ülkede yaşayan Türk kökenli insanlardır. Rus Tatarlarının sayısı yaklaşık altı milyondur ve en büyük ikinci etnik gruptur. Yaklaşık beş milyonu Kuzey Amerika, Almanya ve Türkiye'deki topluluklarla birlikte diasporada yaşıyor. Rus Tatarlarının çoğu İslam'ın Sünni koluna aittir. İsmin 5. yüzyıl Moğol kabilesinden türediğine inanılıyor.
13. yüzyılda, Batu Han'ın önderliğinde Tatarlar, genellikle Tatar olarak adlandırılan Sibirya da dahil olmak üzere Rusya'nın büyük bir bölümünü istila etti. Moğolların Avrupa'yı işgaline katılarak Volga Bulgaristan'a yerleşmeden önce Macaristan ve Almanya'ya saldırdılar. Altın Orda'yı kurdular. 15. yüzyıla kadar, Tatar toprakları aşağı yukarı tek bir devletti. Osmanlı genişlemesiyle karşı karşıya kalan imparatorluk, bazıları Osmanlıların vasalları haline gelen bir dizi küçük hanlığa dönüştü.
Birçok Tatar, soylular da dahil olmak üzere Rus ailelerle evlendi. Birçoğu Rus toplumuna asimile oldu ve hükümette ve orduda önemli pozisyonlara ulaştı. İmparatorluk Rusya'sına dahil edilen son bağımsız Tatar devleti, 1783'te ilhak edilen Kırım'dı. Bazı Kırım Tatarları, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası ile işbirliği yapmakla suçlandı ve Sovyetler Birliği içinde iç sürgüne gönderildi. Bu suçlamanın haklı olduğuna dair hiçbir kanıt yok ve sınır dışı etme daha sonra Nikita Kruşçev tarafından kınandı. Bazıları daha sonra Kırım'a döndü, diğerleri başka bir yere göç etti. Volga Bulgaristan, 1920'de bir Sovyet cumhuriyeti ve 1992'de Rusya Federasyonu içinde yarı bağımsız bir devlet olan Tartaristan oldu.
Tatarlar, kendi kimliklerini ve miraslarının gururunu korurken ev sahibi toplumlara asimilasyon konusunda dikkate değer bir usta olduklarını kanıtladılar. Dünyaya yayılmış, birden fazla kültüre katkıda bulundular, farklı medeniyetleri birbirine bağladılar ve dünyanın dört bir yanındaki insanların birbirine bağlılığını gösterdiler. Tatar genişlemesi ve fethi iletişim kanalları açtı, Avrupalıları sınırlarının ötesindeki dünya hakkında daha bilinçli hale getirdi, ticareti mümkün kıldı ve farklı nüfuslar arasında bağlar ve bağlantılar kurdu.
2010 İtibariyle Rusya'da Yaşayan Tatarların Rusya Ölgelerindeki Nüfus Yüzdeleri:
Genel bakış
Tatarlar (Tatarca: Tatarlar/Татарлар), bazen Tatarlar olarak yazılır, esas olarak Rusya, Kazakistan, Özbekistan, Ukrayna, Kırgızistan, Bulgaristan, Romanya, Litvanya ve Polonya'da yaşayan etnik grubu ifade eder. Yirminci yüzyılın sonlarında toplu olarak beş milyondan fazlaydılar. Birçoğu Türk dil grubunun bir üyesi olan Tatar dilini konuşur ve Türk halkı olarak anılırlar. Orijinal Ta-ta, 5. yüzyılda kuzeydoğu Gobi'de yaşadı ve 9. yüzyılda Khitanlar tarafından boyun eğdirildikten sonra güneye göç etti. 12. yüzyılda, Cengiz Han yönetimindeki Moğol İmparatorluğu tarafından boyun eğdirildiler. Torunu Batu Han'ın önderliğinde batıya doğru hareket ettiler ve onlarla birlikte Türk Ural-Altayanlarının birçok sapını Rusya ovalarına doğru sürdüler. Avrupa'da, yerel nüfuslar tarafından asimile edildiler veya isimleri fethedilen halklara yayıldı:
Kıpçaklar, Volga Bulgarları, Alanlar, Kimekler ve diğerleri; ve başka yerlerde Finno-Ugric konuşan halkların yanı sıra Kırım'daki eski Yunan kolonilerinin ve Kafkasya'daki Kafkasyalıların kalıntılarıyla.
Sibirya Tatarları, bir dereceye kadar Ural dillerini konuşanlarla ve Moğollarla karışan Ural-Altay bölgesinin Türk nüfusunun kurtulanlarıdır. Daha sonra her grup Türk dillerini benimsedi ve birçoğu İslam'ı benimsedi. 20. yüzyılın başında, Volga Tatarları ve Kırım Tatarları hariç bu grupların çoğu kendi etnik isimlerini benimsediler ve şimdi sadece tarihsel bağlamda Tatarlar veya Tatarlar olarak anılmıyorlar.
Şimdi Tatarlar adı genellikle iki etnik gruba uygulanır:
- Volga Tatarları (veya basitçe Tatarlar)
- ve Kırım Tatarları.
Bununla birlikte, Sibirya'nın bazı yerli halkları da Chulym Tatarları gibi geleneksel olarak Tatarlar olarak adlandırılır.
Avrasya'nın mevcut Tatar sakinleri üç büyük gruptan oluşur:
- Kırım, Bulgaristan, Avrupa Rusya ve Batı Sibirya, Litvanya, Moldova, Belarus, Polonya, Romanya ve Türkiye'dekiler.
- Kafkasya'dakiler (tarihsel bağlamda),
- Ve Doğu Sibirya'dakiler (tarihsel bağlamda).
Tatar adının çok gevşek kullanımı nedeniyle, günümüz Tatarları, Moğoloid'den Kafkasoid'e kadar sıralanan bir fiziksel görünüm yelpazesini içerir. Moğolistan'dan gelen orijinal Tatarlara gelince, büyük olasılıkla Orta Asya'dan gelen Moğol işgalcilerle özellikleri paylaştılar.
Isim
Tatar adı ilk olarak 5. yüzyılın başında Baykal Gölü çevresindeki bölgede kuzeydoğu Moğolistan'ın göçebe Türk halkları arasında ortaya çıktı. Bu insanlar Cumanlar veya Kipchaklar ile akraba olabilir. Çince terim Dada'dır ve geç Tang'da ortaya çıkan kuzeydeki göçebeler için nispeten özel bir terimdir. Diğer isimler arasında Dadan ve Tatan bulunmaktadır.
Bu göçebe grupların birçoğu on 13. yüzyılın başlarında Cengiz Han'ın ordusunun bir parçası haline geldikçe, Moğol ve Türk unsurlarının bir birleşimi gerçekleşti ve Rus ve Macaristan'ın işgalcileri Avrupalılar tarafından Tatarlar (veya Tatarlar) olarak tanındı. Moğol İmparatorluğu'nun dağılmasından sonra Tatarlar, özellikle Avrupa Rusya'sının çoğunu içeren ve Altın Orda olarak bilinen imparatorluğun batı kısmıyla özdeşleştiler.
Tartar formunun kökenleri Latince veya Fransızcadır ve Batı Avrupa dillerine Türkçe ve Farsça Tātār'dan gelir. En başından beri ekstra r Batı formlarında mevcuttu ve Oxford İngilizce Sözlüğü'ne göre bu büyük olasılıkla Tartarus (Yunan mitolojisinde Cehennem) ile bir ilişkiden kaynaklanıyordu, ancak bazıları Tartar adının aslında Tatarlar arasında kullanıldığını iddia etti.
Günümüzde
- Tatar genellikle insanlara atıfta bulunmak için kullanılır,
- ancak Tartar hala neredeyse her zaman tartar sosu veya biftek tartar gibi türetilmiş terimler
Tarihsel olarak, Tatar veya Tartar terimi, Avrupalılar tarafından İç Asya ve Kuzey Asya'nın birçok farklı halkına atıfta bulunmak için belirsiz bir şekilde kullanılmıştır. Örneğin,
- Ruslar Avrasya bozkırlarında temas ettikleri çeşitli halklardan Tatar olarak bahsederken,
- İngilizler ve Amerikalılar Çin'e ilk geldiklerinde genellikle Mançu ve ilgili halklardan Tatar olarak bahsettiler.
Eski İngilizce dil tanımı artık arkaik olarak kabul edilir, ancak anlamı Sahalin adasını anakara Asya'dan ayıran Tartary Boğazı adında korunmuştur. Bugün, kelime genellikle aşağıdakilerden biriyle sınırlıdır:
Tatarların tarihsel anlamı
- Ta-ta Moğolları
- Moğol İmparatorluğu'nun çok etnik nüfusu
- Geç Altın Orda'nın çok etnikli Müslüman nüfusu (komşu halklar için, örneğin Ruslar)
- Rus İmparatorluğu'ndaki Türk Müslüman nüfusu (Volga Tatarları, Azeriler) ve bazı putperest Türk ve Moğol halkları (Khakass gibi)
- On dokuzuncu yüzyılın sonlarında Müslüman ulus Rusya'ya dahil edilen bazı halklar için Rusça terim (örneğin, Volga Tatarları, Nogais, Azeri)
- Volga Tatarları (veya basitçe Tatarlar), Kırım Tatarları, Chulym Tatarları ve Lipka Tatarları gibi gruplar gibi Furkinland politikasından sonra Sovyetler Birliği'ndeki bazı etnik gruplar (diğer halklar da kendi kaderini tayin etme arzularını teşvik etmek için Rus isimlerini "Tatar" olarak değiştirdi).
