"Bintepelerin zengin kralları LYDİALILAR - 5 :
M.Ö. 5. yüzyılın ünlü oyun yazarı Aiskhylos’un deyimiyle Lidya kralı Kroisos zamanında başkentleri “Altın Sardes” ya da “Altın yatağı Sardes” denecek ölçüde zenginliğinin ve kültürel gelişiminin doruğuna ulaştı.
Başkent Sardes (Sart / Salihli - Manisa) göz kamaştıran bu görkemli zenginliğiyle döneminin yaşam kültürü içinde büyük bir merak konusu ve yaygın bir Lydia hayranlığının oluşmasına neden olmuştur. Gerçekten de klasik çağda Lidya ve Sardes denince dönemin şairi Anakreon’un dizelerinde anlatıldığı gibi, lüks bir yaşam akla gelmekteydi. Aşağı şehri 20 metre kalınlığında güçlü bir tahkimat tarafından korunmakta olan Sardes, kalesiyle de döneminde “antik dünyanın en güçlü yeri” olarak nam salmıştı. NB
"Bintepelerin zengin kralları LYDİALILAR-4:
Kroisos, Kimmerlerce yakılıp yıkılmış Efes’teki Artemis Tapınağı’nın yeniden yapımına yardımda bulunmuştur. Tapınağa armağan ettiği, gövdelerinin alt kısmı kabartmalarla süslü sütunlara ait parçalar XIX. yüzyıldaki Artemision kazılarında ele geçmiştir. Bu parçalar üzerinde “Kral Kroisos vakfetti”şeklinde yazıtlar saptanmıştır.(Halen British Museum'da) Herodot’a göre, Kroisos“Batı Anadolu’daki tüm kentlere egemen oldu ve bunları kendine vergi ödemeye zorunlu kıldı...”Kroisos’un dillere destan servetinin kaynağını bağlı bölgelerden haraç olarak alınan vergiler, ticari gelirler ve ülkenin doğal zenginlikleri oluşturmaktaydı. Hatip ve filozof Dion Khrystostomos ile ünlü coğrafyacı Amasyalı Strabon'un bildirdiği gibi, bu gelir kaynaklarından en önemlisi altın madenleriydi. Antik kaynaklara göre Paktolos'un dışında Lydialılar, Magnesia-ad Sipylum’da (Manisa), Bergama ile Dikili arasında ve Çanakkale Boğazında, Abydos’un (Nara Burnu) yakınında Astyra’daki maden ocaklarından da altın çıkarmaktaydılar. NB
"Bintepelerin zengin kralları LYDİALILAR - 3 :Tarihte zenginliğin bir tanımı olarak “Karun kadar zengin” deyimiyle anılan Kroisos, M.Ö. 561 yılında 35 yaşında tahta çıkan, Mermnad sülalesinin beşinci ve sonuncu kralıdır. Babası Alyattes’ten devraldığı güç ve zengin devlet yapısı sayesinde M.Ö. VI. yüzyılın ikinci yarısında Eskiçağ dünyasının en ünlü tarihi şahsiyetlerinden biri olmuştur. Kroisos’un Grek’lerin gözünde büyük ün kazanmasında akıl almaz zenginliği ve onlara yönelik cömertliğinin büyük payı vardır. Örneğin M.Ö. 5. yüzyılın lirik ozanı Pindaros,Kroisos için“...iyiliklerinin ve yardımseverliğinin anısı unutulmaz”sözleriyle bu gerçeği vurgulamaktadır.Ünlü Grek aristokratları da oğullarına ‘Kroisos’adını koyarak bir yandan ona duydukları hayranlığı gösterirken öte yandan onun ilgisini de çekmeyi amaçlamışlardır. NB
"Bintepelerin zengin kralları LYDİALILAR - 2 : Mermnad hanedanının ilk kralı Gyges (M.Ö. 687-645) ile başlatılan Lydia krallığı, onun Kimmerlere karşı savaşırken ölmesi üzerine yerine geçen oğlu Ardys (M.Ö. 644-625) ile Sadyattes (M.Ö. 625-612) zamanında Batı Anadolu’nun önemli bir gücü olmuş,Alyattes (M.Ö. 612-561) zamanında ise egemenlikleri Ege kıyılarından Kızılırmak’a kadar geniş bir alana yayılmıştır.Onun döneminde doğudan gelen Med’lerle yapılan 5 yıllık savaş Thales’in önceden hesapladığı öne sürülen 28 Mayıs 585'teki güneş tutulması nedeniyle son bulmuş ve Kızılırmak (Halys) iki güç arasında sınır olmuştur. Bu andlaşma Lydia Kralı Alyattes’in kızı ile Med Kralı Kyaksares’in oğlu Astyages’in evliliği ile pekiştirilmiştir. NB
"Bintepelerin zengin kralları LYDİALILAR - 1 : Anadolu’nun tarihi coğrafyasında Batı Anadolu’da, kuzeyde Bakırçay (Kaikos) ve Demirci dağı (Temnos) ortada Gediz (Hermos) nehri vadisi ile güneyde Küçük Menderes (Kaystros) nehri ve Aydın dağlarının (Messogis) belirlediği bölge ilkçağda Lydia adıyla tanımlanmıştır. Bu bölge Frig kralı Midas’ın trajik ölümünden sonra M.Ö. VII yüzyılın ilk yarısından M.Ö. 546’daki Pers istilasına kadar yaklaşık 140 yıl zenginlikleriyle tarihte dillere destan olmuş Mermnad hanedanınca yönetilmiştir." NB
1856'daki İngiliz kazıları sırasında Bodrum'da bulunarak British Museum'a götürülen M.S. 4. yy.'a ait bu mozaik pano üzerinde sırasıyla :
- “sağlık”(ΥΓΙΑ),
- “yaşam”(ΖΩΗ),
- “neşe”(ΧΑΡΑ),
- “barış”(ΕΙΡΗΝΗ),
- “iyilik”(ΕΥΘΥΜΙΑ)
- ve“umut”(ΕΛΠΙΣ)
gibi evrensel değerler yazılmış.
#arkeoloji
Alıntı: Arkeoloji ve Sanat @arkeoloji_sanat
