🎥 👁 🇹🇷 Yeni Zelanda Arşivinden Çıkan Tarihi Görüntüler

Cumhuriyet dönemi edebiyatının en tanınmış yazarlarından Halide Edip Adıvar , Falih Rıfkı Atay ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun ve Cumhuriyet döneminin önemli isimlerinden Adnan Adıvar, Mehmet Asım ve Ahmet Emin Yalman’ın tarihi görüntüleri Yeni Zelanda arşivlerinden çıktı . Bu görüntülerin Mustafa Kemal Atatürk’ün 1923 te İzmit’te yaptığı basın toplantısı öncesinde ya da sonrasında çekildiği tahmin ediliyor . 

Osmanlı Dönemi filmleri üzerine Tarih Bölümü’nde çalışmalarını sürdüren Saadet Özen, bildiği arşivlere ara ara baktığını belirterek, “Sürekli yeni malzeme geliyor. Yurt dışında Osmanlı dönemini bilmek zorunda değil arşivciler. Görüntüye bakıyorlar, birilerini görüyorlar, tanımlayamıyorlar, isimsiz diye geçiyorlar. O yüzden tek tek de bakmak gerekiyor görüntülere. 

Yeni Zelanda arşivlerinden bazı filmleri biliyordum zaten ama bazıları yeni gelmiş. Bunlara bakarken Birinci Dünya Savaşı görüntülerinden oluşan bir kolaja denk geldim. Daha çok askerler vardı. Talim yapıyor, siper kazıyorlardı böyle değişik değişik görüntüler. Sonra bir anda bu görüntüler geldi karşıma. Halide Edip, Yakup Kadri, Falih Rıfkı Atay, karşımda duruyordu” dedi. Saadet Özen, “Tetkik-i Mezalim heyeti kuruluyor. 1921-22 yıllarında bu heyet Batı Anadolu'da dolaşıyor, savaş sırasında Yunan ordusu tarafından tahrip edilen yerleri tespit ediyorlar ve oralardan hikâyeler de derliyorlar. Hatta Yakup Kadri'nin Yaban'ı bu dinledikleri neticesinde ortaya çıkmış bir roman. 

Falih Rıfkı, Halide Edip ve Yakup Kadri'nin, bu seyahat sırasında dinlediklerinin derlendiği bir de kitap var "İzmir'den Bursa'ya" diye. Üçünü bir arada görünce bu olmalı herhalde diye düşündüm. Film bir belgedir netice itibarıyla ve bu belgenin çok önemli bir özelliği var; bize duyguları da iletiyor. Yani değerlendirirken bunu da göz önüne almak lazım” “Grup fazla neşeli görünüyordu böyle bir görev için. Ben önce durdum dedim ki; 'acaba farklı bir şey olabilir mi?' Sonra biraz daha bakındım. Görüntüde yer alan isimleri incelediğimde, ‘bunlar hep beraber ne yapıyor olabilir?’ diye düşünürken Pathe’de yeralan Halide Edip’in göründüğü iki filmden hareketle görüntüler, yüzde 80 ihtimalle ‘Mustafa Kemal’in 1923’te İzmit’teki basın toplantısında çekilmiş" dedi. Keşke bu önemli görüntü Yeni Zelanda arşivlerinde değilde bizim arşivlerimizde olsaydı